احمد منزوى
1648
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )
قاهر ، دار الكتب 1 / 144 ( 13 نسخه ) . دلايل نبوت و امامت . ن . در 1 « باب » داراى 23 « فصل » . عقايد است . اشكورى 2 / 213 به تفصيل . دلگشا . عندليب ، كه نشان بيشترى از وى داده نشده ( - ذريعه 9 / 772 - 373 چند تن با اين تخلص ) . حماسهء دينىست در جنگ خيبر در قالب مثنوى . آغاز : به بسم اللّه اول بنا مىكنم * - به حمد خدا ابتدا مىكنم . دانشگاه 16 / 202 . دلگشانامه . نابجا از آزاد بلگرامى ، غلام على فرزند سيد محمد نوح واسطى ( 1116 - 1200 ق / 1704 - 1786 م ) حنفى چشتى دانسته شده كه نامورترين كارش « مآثر الكرام » است . مختارنامه است همان كه از ميرزا ارجمند كشميرى است ( - پس از اين ) . مشترك 11 / 760 ( نامش ) ؛ ذريعه 7 / 157 ، همانجا 8 / 255 كه نادرست از غلام على دانسته است . ( - پس از . . . ) . دلگشانامه . آزاد كشميرى ، ميرزا ارجمند تهرانى ( د 1134 ق / 1 - 1722 م ) فرزند عبد الغنى بيگ قبول . از پايان همين كتاب برمىآيد كه وى تهرانى بوده و از زندگى در كشمير دلتنگ شده است . پس از سرودن « حملهء حيدرى » تخلص خود را از « آزاد » به « جنون » برگردانده است . حماسهء دينى است در قيام مختار ثقفى ، در 6 سال سروده و در 7 صفر 1131 ق / 1719 به انجام رسانده است . ريو ( 2 / 719 ) آن را نشناخته و نادرست از غلام على آزاد بلگرامى كه سنى حنفى است ( - بالا ) دانسته است . سپس خود ريو ( 3 / 1091 ، 1092 ) در لغزش خود دست برده است . ولى در اينجا نيز نام او را نادرست « ميرزا محمد صادق آزاد تهرانى » ( د 1195 ق / 1746 م ) آورده كه درست نيست . چه نام وى « ميرزا ارجمند » است . در مرآت العلوم ( 1 / 89 ) نام نگارنده ميرزا محمد صادق آزاد تهرانى آمده و مىافزايد دربارهء مصنف خيلى اختلاف است فهرست انگليسى را ملاحظه فرماييد ، ( - بانكيپور 3 / 182 ) . در پايان آن آمده : به طهران كه اصل و نژاد منست * - رسانى مرا كه آن مراد منست - به كشمير دلگير ديگر ممان * - ز بندم برآور به ايران رسان - كند جان چو عزم سفر از تنم * - شود كربلا يا نجف مدفنم . . . به ترتيب اين « نامهء دلگشا » * - كشيدم به شش سال اين رنجها - بنامت پذيرفت چون اختتام * - ز تو چشم دارم صله ، و السلام . آغاز : به نام خداوند ليل و نهار * - خداى نهان ، خالق آشكار . مشترك 8 / 1010 ( 1 نسخه ) ، همانجا 10 / 292 ( نامش ) ؛ نسخهها 4 / 2813 ؛ ذريعه 8 / 255 نادرست از غلام على دانسته ، همانجا 19 / 180 « مثنوى دلگشانامه » دو عنوان يكى از آن دو نادرست ؛ استورى 218 ؛ برگل 2 / 843 نادرست از محمد صادق آزاد ياد كرده ، همانجا 936 نيز نادرست ؛ برگل روسى 1 / 639 ؛ گلچين معانى ، حماسههاى دينى ، آستان قدس 7 / 316 بررسى شده . نشريه 8 / 3 ، 11 ؛ بانكيپور 3 / 182 ش 373 ، همانجا 6 / 373 ؛ راجستان 1 / 79 « نامهء دلگشا » ؛ ريو 2 / 719 نادرست ؛ عبد الرحيم 1 / 355 بىنام سراينده ؛ گنج 4 / 1967 ؛ مرآت العلوم 1 / 89 ش 373 نادرست . دمع العين على خصايص الحسين شهرستانى . ميرزا محمد حسين ( د 1315 ق )